ជំងឺឈាមខ្មៅ បង្កឡើងដោយបាក់តេរី Bacillus anthracis ដែលមានលក្ខណៈពិសេសគឺវាអាចបង្កើតជា ស្ប៉ (Spores) រស់នៅក្នុងដីបានរាប់សិបឆ្នាំ។ ស្ប៉ គឺជាសរីរាង្គបន្តពូជឯកកោសិកា ឬពហុកោសិរបស់ពពួកផ្សិត ឬបាក់តេរី។ ជំងឺនេះអាចការពារបានដោយចាក់វ៉ាក់សាំង។
១. រោគសញ្ញាសំខាន់ៗជំងឺអង់ត្រាក់ ឬឈាមខ្មៅ
- ងាប់ភ្លាមៗ៖ សត្វអាចងាប់ក្នុងរយៈពេលខ្លីបំផុតដោយមិនទាន់ចេញរោគសញ្ញាច្បាស់លាស់។
- ឈាមខ្មៅ៖ មានឈាមពណ៌ក្រហមក្រម៉ៅ (ស្ទើរខ្មៅ) ហូរចេញតាមរន្ធធម្មជាតិរបស់សត្វ (ច្រមុះ មាត់ រន្ធគូទ)។
- ឈាមមិនកក៖ ឈាមដែលហូរចេញមកនោះមានលក្ខណៈរាវ និងមិនងាយកកឡើយ។
- ហើមពោះខ្លាំង៖ សាកសពសត្វឆាប់ហើមប៉ោង និងឆាប់ស្អុយរលួយ។
២. ការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់
ជំងឺឈាមខ្មៅ គឺជា ជំងឺឆ្លងពីសត្វទៅមនុស្ស ដែលគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។
- ហាមវះកាត់សាកសព៖ ដាច់ខាតមិនត្រូវវះកាត់សាកសពសត្វដែលសង្ស័យថាមានជំងឺឈាមខ្មៅឡើយ ព្រោះនៅពេលមេរោគប៉ះជាមួយខ្យល់ វានឹងបង្កើតជាស្ប៉ដែលសម្លាប់មិនងាយងាប់ និងអាចចម្លងទៅមនុស្សតាមរយៈការប៉ះពាល់ ឬដកដង្ហើមចូល។
- ការកម្ចាត់សាកសព៖ ត្រូវកប់សាកសពឱ្យបានជ្រៅ (យ៉ាងតិច ២ ម៉ែត្រ) រួចបាចកំបោរសឱ្យបានក្រាស់ ឬដុតចោលទាំងស្រុង។
ជំងឺឈាមខ្មៅជាជំងឺដែលត្រូវ រាយការណ៍ជាបន្ទាន់ទៅមន្ត្រីជំនាញ។ ប្រសិនបើមានសត្វងាប់ដោយសង្ស័យ កសិករត្រូវបិទខ្ទប់តំបន់នោះ និងរាយការណ៍ទៅពេទ្យសត្វភ្លាមៗ។ អង្គការ FAO និង WHO ណែនាំឱ្យមានការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺអង់ត្រាក់ជាប្រចាំ នៅក្នុងតំបន់ដែលធ្លាប់មានប្រវត្តិផ្ទុះជំងឺនេះ ព្រោះមេរោគអាចរស់នៅក្នុងដីបានយូរអង្វែង។ ការយល់ដឹងពីជំងឺ និងសញ្ញានៃជំងឺឈាមខ្មៅ មិនត្រឹមតែជួយការពារហ្វូងសត្វរបស់បងប្អូនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងការពារអាយុជីវិតគ្រួសារ និងសហគមន៍ទៀតផង។
ដោយ៖ ចាន់ តារា
ប្រភព៖ ឯកសារក្រសួងកសិកម្ម /MSD Vet Manual