មូលហេតុនិងរោគសញ្ញាសំខាន់ៗចំពោះមាន់ខ្វះវីតាមីន A

បញ្ហាខ្វះវីតាមីន A លើមាន់ ជារឿយៗត្រូវបានកសិករមើល​រំលង ព្រោះយើងច្រើនតែផ្ដោតលើតែជំងឺឆ្លងខ្លាំងៗ។ ប៉ុន្តែ វីតាមីន A គឺជារបាំងការពារ​ដ៏សំខាន់សម្រាប់ភ្នាសរំអិល​ក្នុងមាត់ ក្នុងគែ និងផ្លូវដង្ហើម របស់មាន់។

យោងតាមឯកសារបច្ចេកទេសពី MSD Veterinary Manual និងការណែនាំពី អគ្គនាយកដ្ឋានសុខភាពសត្វ (GDAHP) ខាងក្រោមនេះគឺជាព័ត៌មានលម្អិត​មួយ​ចំនួន​អំពី​វីតាមីនA​ កសិករ​យើង​គួរ​ដឹង​។​

បញ្ហាខ្វះវីតាមីន A លើសត្វមាន់

១. មូលហេតុបង្ក

• គុណភាពចំណីទាប៖ ចំណីដែលទុកចោលយូរពេក (លើសពី ៣ ខែ) ធ្វើឱ្យវីតាមីន A រលាយបាត់អស់គុណភាព។
• ខ្សត់ស្មៅស្រស់ ឬបន្លែ៖ មាន់ដែលចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុងបិទជិត ហើយស៊ីតែចំណីសម្រេចដោយគ្មានការបន្ថែមបន្លែស្រស់។
• បញ្ហាស្រូបយកជីវជាតិ៖ មាន់ដែលមានជំងឺព្រូន ឬជំងឺបរាសិត​(Coccidiosis) ធ្វើឱ្យពោះវៀនមិនអាចស្រូបយកវីតាមីន A បានល្អ។

២. រោគសញ្ញាសំខាន់ៗ

• បញ្ហាភ្នែក៖ ភ្នែកមាន់ចាប់ផ្ដើមឡើងល្អក់ មានទឹករំអិលខាប់ពណ៌ស (ដូចខ្ទុះ ឬដូចឈីស) កកនៅក្នុងភ្នែក ដែលអាចធ្វើឱ្យមាន់ខ្វាក់។
• បញ្ហាក្នុងមាត់ និងបំពង់ក៖ មានដុំពកតូចៗពណ៌ស​នៅតាមបំពង់ក និងក្នុងមាត់ (កសិករខ្លះច្រឡំថាជាជំងឺអុតមាន់)។
• សុខភាពទូទៅ៖ មាន់លូតលាស់យឺត រោមមិនរលោង ស្លេកស្លាំង និងឧស្សាហ៍ឈឺផ្លូវដង្ហើម (ព្រោះភ្នាសការពារក្នុងសួតចុះខ្សោយ)។
• ការផលិតស៊ុត៖ បើជាមាន់ពង អត្រាពងនឹងធ្លាក់ចុះ ហើយស៊ុតដែលញាស់មក កូនមាន់ច្រើនតែខ្សោយ និងងាប់ច្រើន។

៣. វិធីដោះស្រាយ និងព្យាបាល

ប្រសិនបើមាន់របស់បងប្អូនបង្ហាញសញ្ញាខ្វះវីតាមីន A៖

• ការផ្ដល់វីតាមីនបន្ទាន់៖ ប្រើវីតាមីនចាក់ ឬវីតាមីនលាយទឹកផឹក​។ វីតាមីន A នឹងជួយជួសជុលភ្នាសរំអិលដែលខូចខាតឱ្យឆាប់រឹងមាំឡើងវិញ។
• ការផ្ដល់ចំណីស្រស់៖ បន្ថែមបន្លែពណ៌បៃតងចាស់ ដូចជា ត្រកួន ស្លឹកបាស ឬពោតលឿង ដែលសំបូរទៅដោយជាតិ Beta-carotene (សារធាតុបង្កើតវីតាមីន A)។

៤. វិធីការពារ

1. ការទុកដាក់ចំណី៖ ទុកដាក់ចំណីក្នុងកន្លែងត្រជាក់ ស្ងួត និងមិនឱ្យត្រូវពន្លឺថ្ងៃផ្ទាល់។ កុំទិញចំណីទុកយូរពេក។
2. ការលែងមាន់ឱ្យស៊ីស្មៅ៖ ប្រសិនបើអាច គួរលែងមាន់ឱ្យស៊ីស្មៅស្រស់ ឬបន្លែជារៀងរាល់ថ្ងៃ។
3. ការទម្លាក់ព្រូន៖ ត្រូវទម្លាក់ព្រូនឱ្យមាន់ឱ្យបានទៀងទាត់ ដើម្បីធានាថាពោះវៀនមាន់មានសុខភាពល្អ និងអាចស្រូបយកជីវជាតិបានពេញលេញ។

MSD Veterinary Manual បញ្ជាក់ថា ការខ្វះវីតាមីន A ធ្វើឱ្យមាន់ងាយឆ្លងជំងឺផ្សេងៗដូចជា ជំងឺកូរីសា ឬជំងឺផ្លូវដង្ហើម ព្រោះរបាំងការពារដំបូងរបស់វាត្រូវបានបំផ្លាញ។

ដូចគ្នា​ដេរ​កសិករគួរ​ប្រើប្រាស់ ពោតលឿង ជំនួសឱ្យពោតស ក្នុងរូបមន្តលាយចំណី ព្រោះពោតលឿងសំបូរទៅដោយវីតាមីន A ច្រើនជាង។ បងប្អូនត្រូវបែងចែកឱ្យច្បាស់រវាង ភ្នែកមាន់មានខ្ទុះដោយសារខ្វះវីតាមីន A និងភ្នែកមាន់ហើមដោយសារជំងឺកូរីសា។ បើខ្វះវីតាមីន A ច្រើនតែមិនមានក្លិនស្អុយចេញពីមុខទេ ប៉ុន្តែបើកូរីសា គឺមានក្លិនស្អុយខ្លាំង។ វីតាមីន A គឺជាថឱសថ​សម្រាប់ភ្នែក និងស្បែករបស់​មាន់។

ដោយ៖ ចាន់ តារា
ប្រភព៖ MSD Veterinary Manual / FAO