ការប្រើប្រាស់ជីលាមកសត្វ គឺជាបច្ចេកទេសដ៏ចំណាស់ និងមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការបង្កើនជីជាតិដី។ ទោះជាយ៉ាងណា ការប្រើប្រាស់មិនបានត្រឹមត្រូវអាចផ្តល់ផលវិបាកដល់ដំណាំ និងសុខភាពមនុស្ស។ ការប្រើជីលាមកសត្វស្រស់ (មិនទាន់ផ្អាប់) គឺជាមូលហេតុចម្បងដែលទាក់ទាញសត្វល្អិតចង្រៃ និងដង្កូវឱ្យមកស៊ីឫសដំណាំដែរ។
១. សមាសធាតុសំខាន់ៗ និងអត្ថប្រយោជន៍
| ប្រភេទជី | សមាសធាតុចម្បង (N−P−K) | លក្ខណៈពិសេស និងប្រយោជន៍ |
| ជីលាមកមាន់ | សម្បូរអាសូត (N) និងផូស្វ័រ (P) ខ្ពស់ជាងលាមកគោ។ | ជួយឱ្យដំណាំលូតលាស់ស្លឹក និងដើមបានលឿន។ វាជាប្រភេទជីក្តៅដែលបញ្ចេញសារធាតុចិញ្ចឹមរហ័ស។ |
| ជីលាមកគោ | មានជាតិអាសូតទាបជាង ប៉ុន្តែសម្បូរសារធាតុសរីរាង្គ និងកាបូនខ្ពស់។ | ជួយកែលម្អរចនាសម្ព័ន្ធដីឱ្យផុស រក្សាសំណើមបានយូរ និងបង្កើនចំនួនមីក្រូសារពាង្គកាយល្អៗក្នុងដី។ |
២. ហេតុអ្វីបានជាត្រូវប្រើជីទាំងនេះ?
យោងតាម អង្គការស្បៀង និងកសិកម្ម (FAO) និងក្រសួងកសិកម្មការប្រើជីលាមកសត្វមានប្រយោជន៍ដូចជា៖
- កែលម្អដី៖ ធ្វើឱ្យដីខ្សាច់រក្សាទឹកបានល្អ និងធ្វើឱ្យដីឥដ្ឋផុសបានល្អ។
- ផ្តល់ជីជាតិយូរអង្វែង៖ មិនដូចជីគីមីដែលរលាយបាត់លឿន ជីលាមកសត្វបញ្ចេញសារធាតុចិញ្ចឹមបន្តិចម្តងៗដល់ដំណាំ។
- តុល្យភាព pH៖ ជួយរក្សាកម្រិតអាស៊ីត-អាល់កាឡាំង(បាស)របស់ដីឱ្យមានស្ថិរភាព។
៣. របៀបប្រើប្រាស់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ
បងប្អូនកសិករដាច់ខាតមិនត្រូវប្រើជីលាមកសត្វស្រស់យកទៅដាក់ក្បែរគល់ដំណាំភ្លាមៗឡើយ។
ក. ការផ្អាប់ ឬធ្វើកំប៉ុស្ត
ត្រូវផ្អាប់លាមកសត្វទុកឱ្យរលួយសព្វរយៈពេល ៣ ទៅ ៦ ខែ។
- ហេតុផល៖ ការផ្អាប់ជួយសម្លាប់មេរោគ សម្លាប់គ្រាប់ស្មៅចង្រៃ និងកាត់បន្ថយកម្តៅដែលនាំឆេះឫសដំណាំ។
- បច្ចេកទេស៖ គរលាមកសត្វជាគំនរ លាយជាមួយចំបើង ឬស្លឹកឈើស្ងួត រួចស្រោចទឹកឱ្យមានសំណើម និងគ្របតង់ឱ្យជិត។
ខ. របៀបដាក់លើដំណាំ
ជីទ្រាប់បាត៖ ដាក់ជីដែលផ្អាប់រលួយហើយលាយជាមួយដីក្នុងរណ្តៅ ឬបាចលើរង រួចភ្ជួរលប់មុនដាំ ១-២ សប្តាហ៍។
ជីបំប៉ន៖ ដាក់នៅជុំវិញរង្វង់តួស្លឹក (មិនត្រូវដាក់ផ្អឹបគល់ឡើយ) រួចកប់ដីលប់ពីលើ ដើម្បីការពារការហួតជាតិអាសូត និងការពារកុំឱ្យទាក់ទាញរុយ ឬសត្វល្អិត។
ការប្រុងប្រយ័ត្នជាពិសេស
- លាមកមាន់៖ ដោយសារវាមានជាតិអាសូត និងអំបិលខ្ពស់ ការប្រើច្រើនហួសកម្រិតអាចធ្វើឱ្យ ឆេះស្លឹក ឬរុក្ខជាតិស្រពោន។ ត្រូវប្រើក្នុងបរិមាណតិចជាងលាមកគោ។
- បញ្ហាសត្វល្អិត៖ ប្រសិនបើបងប្អូនប្រើជីមិនទាន់រលួយល្អ វានឹងទាក់ទាញ ដង្កូវឌួងមកស៊ីឫសដំណាំ ដែលធ្វើឱ្យដំណាំងាប់ជាជួរៗ។ នេះអាចជាហេតុផលដែលបងប្អូនឃើញមានសត្វល្អិតច្រើនទោះបីជាបាញ់ថ្នាំរួចក៏ដោយ។
ជារួមជីលាមកមាន់ល្អសម្រាប់ បំប៉នការលូតលាស់ ចំណែកជីលាមកគោល្អសម្រាប់ សាងសង់សុខភាពដី។ ការលាយបញ្ចូលគ្នា និងការផ្អាប់ឱ្យរលួយសព្វ គឺជាគន្លឹះនៃជោគជ័យ។
ដោយ៖ ចាន់ តារា
ប្រភព៖ Gardener / Cow and chicken manure/ FAO