បងប្អូនកសិករធ្លាប់ឆ្ងល់ទេថា ហេតុអ្វីបានជាដីក្នុងព្រៃជ្រៅ គ្មានអ្នកដាក់ជី គ្មានអ្នកបាញ់ថ្នាំ តែរុក្ខជាតិនៅតែដុះលូតលាស់បៃតងខ្ចី និងមានផ្លែផ្កាច្រើន? ចម្លើយគឺដោយសារមាន ភ្នាក់ងារពិសេសកំពុងធ្វើការយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងដី ដែលយើងហៅថា អតិសុខុមប្រាណ។ ថ្ងៃនេះកសិ/Kakse សូមនាំបងប្អូនមកស្គាល់មិត្តភក្តិដ៏ល្អបំផុតរបស់កសិករដែលមើលមិនឃើញនឹងភ្នែកទទេបាននោះគឺអតិសុខុមប្រាណ ។
តើអ្វីទៅជាអតិសុខុមប្រាណ (Microbes)?
អតិសុខុមប្រាណ គឺជាភាវៈមានជីវិតតូចៗបំផុតដែលយើងមិនអាចមើលឃើញនឹងភ្នែកទទេបាន (ត្រូវប្រើមីក្រូទស្សន៍)។ ពួកវាមានច្រើនប្រភេទដូចជា បាក់តេរី ផ្សិត (ដូចជាទ្រីកូដឺម៉ា) វីរុស និងសារាយ។ ក្នុងដីដែលមានសុខភាពល្អតែ១ស្លាបព្រាបាយ មានអតិសុខុមប្រាណរស់នៅរាប់លានទៅរាប់ពាន់លានក្បាល ដែលច្រើនជាងចំនួនមនុស្សនៅលើពិភពលោកយើងទៅទៀត!
គុណប្រយោជន៍ចំពោះដំណាំ (ហេតុអ្វីយើងត្រូវការពួកវា?)
យោងតាម USDA (ក្រសួងកសិកម្មអាមេរិក) និង FAO អតិសុខុមប្រាណផ្ដល់ប្រយោជន៍ដល់កសិករដូចជា៖
- អ្នកចែកចាយអាហារ៖ ពួកវាបំបែកស្លឹកឈើ ជីកំប៉ុស្ត និងជីលាមកសត្វ ឱ្យក្លាយជាសារធាតុចិញ្ចឹមដែលរុក្ខជាតិអាចបឺតស្រូបយកបាន។ បើគ្មានពួកវាទេ ជីដែលបងប្អូនដាក់ទៅនឹងក្លាយជាសំណល់ឥតប្រយោជន៍។
- អ្នកទាញយកជាតិអាសូត៖ បាក់តេរីខ្លះ (ដូចជា Rhizobium) អាចទាញយកជាតិអាសូតពីក្នុងខ្យល់ បញ្ចូលទៅក្នុងដីឱ្យដំណាំស៊ីដោយមិនអស់លុយទិញជីអ៊ុយរ៉េ។
- អ្នកការពារដំណាំ៖ អតិសុខុមប្រាណល្អៗ នឹងដេញស៊ី ឬកម្ចាត់មេរោគអាក្រក់ដែលបង្កជំងឺរលួយឫស ឬជំងឺក្រិន។
- អ្នកសាងសង់ដី៖ ពួកវាបញ្ចេញជាតិរំអិលដែលស្អិតដូចកាវ ជួយឱ្យដីហាប់ក្លាយជាដីធូរ មានរន្ធខ្យល់ និងរក្សាសំណើមបានយូរ។
ធ្វើម៉េចឱ្យសម្បូរអតិសុខុមប្រាណល្អក្នុងដី?
អតិសុខុមប្រាណក៏ដូចជាមនុស្សដែរ ពួកវាត្រូវការ អាហារ ទឹក និងផ្ទះ ដើម្បីរស់នៅ។ បើចង់ចិញ្ចឹមពួកវាឱ្យបានច្រើន បងប្អូនត្រូវ៖
- ផ្តល់អាហារ៖ បាចជីកំប៉ុស្ត ជីលាមកសត្វផ្អាប់ និងទុកកាកសំណល់ដំណាំ (ដូចជាចំបើង) ក្នុងស្រែ។ នេះគឺជាអាហារដ៏ឆ្ងាញ់របស់ពួកវា។
- កុំធ្វើបាបពួកវា៖ ការប្រើថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ និងជីគីមីខ្លាំងពេក នឹងធ្វើឱ្យដីជូរ (pH ទាប) ដែលសម្លាប់អតិសុខុមប្រាណល្អៗចោលអស់។
- កុំភ្ជួររាស់ខ្លាំងពេក៖ ការភ្ជួររាស់ដីញឹកញាប់ពេក គឺស្មើនឹងការកម្ទេច ផ្ទះរបស់ពួកវា។ គួរកាត់បន្ថយការភ្ជួររាស់បើមិនចាំបាច់។
- ដាំដំណាំចម្រុះ៖ ការដាំដំណាំដដែលៗធ្វើឱ្យអតិសុខុមប្រាណចុះខ្សោយ។ ការផ្លាស់ប្តូរមុខដំណាំ (ជាពិសេសដំណាំអំបូរដណ្តែក) ជួយឱ្យកងទ័ពក្នុងដីកាន់តែរឹងមាំ។
យោងតាម សាកលវិទ្យាល័យ Cornell ដីដែលសម្បូរទៅដោយអតិសុខុមប្រាណ អាចជួយឱ្យរុក្ខជាតិធន់នឹងភាពរាំងស្ងួតបានល្អជាងដីដែលប្រើតែជីគីមីសុទ្ធ ព្រោះអតិសុខុមប្រាណជួយពង្រីកប្រព័ន្ធឫសឱ្យដុះបានវែង និងរក្សាទឹកក្នុងដីបានយូរ។ កសិកម្មវៃឆ្លាត មិនមែនដាំដុះតែលើដីឡើយ ប៉ុន្តែគឺដាំដុះបង្កើតជីវិតនៅក្នុងដី។ បើបងប្អូនថែអតិសុខុមប្រាណឱ្យល្អ ពួកវានឹងថែដំណាំបងប្អូនវិញជាមិនខាន។