ប្រភេទ​សត្វ​ល្អិត​ចង្រៃ​សំខាន់ៗ​​បំផ្លាញ​ទិន្នផល​ដំណាំ​​

ការយល់ដឹងពីប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃ គឺជាជំហានដំបូងនៃភាពជោគជ័យ។ យោងតាម ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ (MAFF) និង វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវស្រូវអន្តរជាតិ (IRRI) សត្វល្អិតបំផ្លាញដំណាំត្រូវបានបែងចែកជា៣ក្រុមធំៗ មាន​ពពួក​ស៊ីស្លឹក ពពួក​ជញ្ជក់រុក្ខរស និងពពួកស៊ីរូងដើម និង​ចោះផ្លែ​។​

ពួកស៊ីស្លឹក

ពពួក​ស៊ី​ស្លឹក​ដំណាំ​មាន​ដូច​ជា ដង្កូវស៊ីស្លឹក និង​កណ្ដូប។ ពួក​វា​​ស៊ីកាត់ស្លឹក ផ្កា ឬផ្លែពីខាងក្រៅ ដែល​ធ្វើឱ្យស្លឹកដាច់រហែក ឬមានរន្ធ ដែលរំខានដល់ការធ្វើរស្មីសំយោគ នាំឱ្យដំណាំលូតលាស់យឺត។ បើការបំផ្លាញមានកម្រិតតិចតួច ដំណាំអាចស្តារខ្លួនឡើងវិញបាន។

ពួកជញ្ជក់រុក្ខរស

ពពួក​ជញ្ជក់​រុក្ខរស​ ចៃ រុយស និងមមាចត្នោត ដែល​មាន​ហានិភ័យខ្ពស់បំផុត​លើ​ដំណាំ​។ ពួក​វា​ជញ្ជក់យកជាតិទឹក និងជីវជាតិពីក្នុងស្លឹក ឬដើម ធ្វើ​ឲ្យ​ស្លឹកដំណាំ​ឡើងលឿង រួញ ឬក្រៀមស្វិត​។

ក្រុមនេះជាភ្នាក់ងារចម្លងជំងឺវីរុស (ដូចជាជំងឺតឿរួញស្លឹក) ដែលមិនអាចព្យាបាលបាន។ យោងតាម IRRI មមាចត្នោតអាចបង្កឱ្យមានសញ្ញាខ្លោច ឬឆេះស្លឹក (Hopper Burn) ដែលធ្វើឱ្យស្រូវងាប់ច្រើន​ក្នុងរយៈពេលខ្លី។

ពួកស៊ីរូងដើម និងចោះផ្លែ

ពពួក​ស៊ីរូង​ដើម​ និង​ចោះផ្លែ​(Borers) មាន​ដូច​ជា​ដង្កូវស៊ីរូងដើមស្រូវ និង​ដង្កូវចោះផ្លែ។ ពួក​វាកកាយចូលទៅរស់នៅ និងស៊ីបំផ្លាញផ្នែកខាងក្នុងនៃដើម ឬផ្លែ និង​ធ្វើឱ្យដើមស្រូវងាប់បណ្ដូល ឬកួរស្រូវស្កក និងធ្វើឱ្យផ្លែឈើរលួយខូចគុណភាព។

ហេតុអ្វីក្រុមជញ្ជក់រុក្ខរសគួរឱ្យខ្លាចជាងគេ?

ស្ថាប័ន CARDI បានបញ្ជាក់ថា សត្វល្អិតជញ្ជក់រុក្ខរសដូចជាមមាចត្នោត មិនត្រឹមតែបំផ្លាញដោយផ្ទាល់ទេ ប៉ុន្តែវា​បង្កើនចំនួនលឿនបំផុត និងនាំជំងឺវីរុស​មកជាមួយ។ ការប្រើជីអាសូត (N) លើសកម្រិត គឺជាមេដែកទាញ​សត្វល្អិតក្រុមនេះឱ្យមកលុកលុយស្រែ ឬ​ចម្ការ​ដំណាំ​របស់បងប្អូន។

វិធានការគ្រប់គ្រងតាមគោលការណ៍កសិកម្មវៃឆ្លាត (IPM)

ដើម្បីគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតដោយមិនចាំបាច់ចំណាយលើថ្នាំគីមីច្រើន បងប្អូនគួរអនុវត្តដូចខាងក្រោម៖

• លើកកម្ពស់សុខភាពដី៖ ប្រើជីកំប៉ុស្ត និងធ្យូងជីវៈដើម្បីឱ្យដំណាំរឹងមាំ មានភាពស៊ាំពីធម្មជាតិ​។
• គ្រប់គ្រងជីអាសូត៖ យោងតាម CARDI ការដាក់ជីអ៊ុយរ៉េច្រើនពេកធ្វើឱ្យស្លឹកស្រូវទន់ និងផ្អែម ដែលទាក់ទាញមមាចត្នោត និងដង្កូវមូរស្លឹក។
• ការត្រួតពិនិត្យជាប្រចាំ៖ ត្រូវដើរមើលស្រែឱ្យបានយ៉ាងតិច ១-២ ដងក្នុងមួយសប្តាហ៍ ដើម្បីដឹងពីវត្តមានសត្វល្អិតទាន់ពេល។
• ប្រើថ្នាំធម្មជាតិ (ទឹកខ្មេះធ្យូងជីវៈ)៖ ជាភ្នាក់ងារបណ្តេញសត្វល្អិត និងការពារការរីករាលដាលនៃផ្សិត។
• កម្ចាត់ដោយដៃ៖ បើឃើញពងខ្យង ឬសំបុកដង្កូវតិចតួច ត្រូវប្រមូលកម្ចាត់ចោលភ្លាម។
• គីមីជាជម្រើសចុងក្រោយ៖ ប្រើតែនៅពេលដែលចំនួនសត្វល្អិតឡើងដល់កម្រិតសេដ្ឋកិច្ច (Economic Threshold) ដែលកំណត់ដោយអ្នកជំនាញប៉ុណ្ណោះ។

ដំណាំមានសុខភាពល្អ ចាប់ផ្ដើមពីការរៀបចំដី និងការតាមដានដិតដល់។ ការកាត់បន្ថយគីមី មិនត្រឹមតែជួយសន្សំលុយបងប្អូនទេ តែវាក៏ជួយរក្សាសត្វល្អិតមានប្រយោជន៍ (ដូចជាពីងពាង) ឱ្យជួយស៊ីសត្វល្អិតចង្រៃជំនួសយើងដែរ។

ដោយ៖ ចាន់ តារា
ប្រភព៖ Alberta /Federal University of Agriculture/ឯកសារក្រសួងកសិកម្ម