ឫសប្រៀបដូចជាម៉ាស៊ីនដែលរុញច្រានការលូតលាស់របស់ដំណាំទាំងមូល។ ប្រសិនបើឫសមិនរឹងមាំ ទោះបងប្អូនដាក់ជី ឬស្រោចទឹកច្រើនយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ដំណាំមិនអាចទទួលបានផលល្អដែរ។
អត្ថបទនេះនឹងពន្យល់លម្អិតអំពីតួនាទីរបស់ឫសដំណាំ និងសារៈសំខាន់នៃអុកស៊ីសែនសម្រាប់ឫសដំណាំ។
១. តួនាទី និងសារៈសំខាន់នៃឫសចំពោះដំណាំ
យោងតាម អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មនៃសហប្រជាជាតិ (FAO) ឫសបំពេញតួនាទីសំខាន់ៗចំនួន ៤៖
- ការទប់លំនឹង៖ ឫសជួយឱ្យដើមរុក្ខជាតិឈរត្រង់ និងធន់នឹងខ្យល់បក់បោក។
- ការបឺតស្រូប៖ ឫសជាច្រកផ្លូវតែមួយគត់សម្រាប់ស្រូបយកទឹក និងសារធាតុចិញ្ចឹមពីដី។
- ឃ្លាំងអាហារ៖ ឫសរក្សាទុកថាមពល (ស្ករ) ដែលបានមកពីការធ្វើរស្មីសំយោគពីស្លឹក ដើម្បីប្រើប្រាស់នៅពេលចាំបាច់។
- ការផលិតអ័រម៉ូន៖ ឫសផលិតអ័រម៉ូនសំខាន់ៗដែលបញ្ជាឱ្យដើម និងស្លឹកលូតលាស់។
២. ហេតុអ្វីបានជាឫសត្រូវការអុកស៊ីសែន?
បងប្អូនប្រហែលជាដឹងថា ស្លឹកត្រូវការឧស្ម័នកាបូនិចដើម្បីផលិតអាហារ ប៉ុន្តែឫសត្រូវការអុកស៊ីសែនដើម្បីដកដង្ហើម។
ឫសត្រូវការថាមពលដើម្បីបឺតស្រូបសារធាតុចិញ្ចឹមពីដី។ បើគ្មានអុកស៊ីសែន ឫសគ្មានកម្លាំងបូមជីឡើយ។ ដូចគ្នាដែរ កោសិកាឫសថ្មីៗមិនអាចកើតឡើងបានទេ បើគ្មានការដកដង្ហើម។មួយវិញទៀត អុកស៊ីសែនជួយបំប្លែងជាតិពុលមួយចំនួនក្នុងដី មិនឱ្យចូលទៅបំផ្លាញកោសិកាឫស។
៣. ផលវិបាកនៅពេលឫសខ្វះអុកស៊ីសែន
នៅពេលដីដក់ទឹកខ្លាំង ឬដីណែនខ្លាំងអុកស៊ីសែនក្នុងដីនឹងខ្វះខាត ដែលបណ្តាលឱ្យ៖
- ឫសឈប់លូតលាស់៖ ចុងឫសចាប់ផ្តើមងាប់ ធ្វើឱ្យដំណាំក្រិន។
- ការបឺតស្រូបជីធ្លាក់ចុះ៖ ស្លឹកចាប់ផ្តើមលឿង ទោះបីជាបងប្អូនទើបតែបាចជីរួចក៏ដោយ។
- ការកកើតមេរោគ៖ បាក់តេរីដែលមិនត្រូវការអុកស៊ីសែននឹងកើតឡើង ហើយបញ្ចេញសារធាតុពុលដូចជាឧស្ម័នមេតាន ដែលធ្វើឱ្យឫសរលួយ និងមានក្លិនស្អុយ។
៤. គន្លឹះថែទាំឫសដំណាំកុំឱ្យមានជំងឺ
យោងតាមការណែនាំពី USDA បងប្អូនគួរអនុវត្តដូចខាងក្រោម៖
- រៀបចំប្រព័ន្ធរំដោះទឹក៖ កុំឱ្យទឹកដក់លើរង ឬក្នុងស្រែលើសពី២៤ម៉ោង (លើកលែងតែស្រូវ)។
- ប្រើជីសរីរាង្គ និងកំប៉ុស្ត៖ ជួយឱ្យដីធូរ មានរន្ធខ្យល់ច្រើន ងាយស្រួលឱ្យឫសដកដង្ហើម។
- ការប្រើប្រាស់ទ្រីកូដឺម៉ា (Trichoderma)៖ បាញ់ ឬស្រោចផ្សិតមានប្រយោជន៍នេះ ដើម្បីការពារ និងកម្ចាត់ផ្សិតអាក្រក់ដែលបង្កឱ្យរលួយឫស។
- ការពារដីកុំឲ្យរឹងខះ ៖ កុំដើរជាន់ ឬបើកបរគ្រឿងចក្រធ្ងន់ៗក្បែរគល់ដំណាំ ដែលធ្វើឱ្យដីហាប់ណែន បិទរន្ធខ្យល់។
សាកលវិទ្យាល័យ Purdue បញ្ជាក់ថា ការស្រោចទឹកច្រើនពេក(ជាំទឹក)គឺជាមូលហេតុចម្បងដែលសម្លាប់រុក្ខជាតិ មិនមែនដោយសារទឹកទេ គឺដោយសាររុក្ខជាតិថប់ដង្ហើមងាប់ព្រោះទឹកដេញអុកស៊ីសែនចេញពីដីអស់។
សម្រាប់ស្ថានប័ន Frontiers in Plant Science បង្ហាញថា ការបង្កើនកម្រិតអុកស៊ីសែនក្នុងដី អាចជួយបង្កើនទិន្នផលបានរហូតដល់ ១៥% ទៅ ២០%។
ហេតុនេះ ឫសដែលដកដង្ហើមបានស្រួល គឺជាឫសដែលមានសុខភាពល្អ។ ការថែទាំដីឱ្យមានរន្ធខ្យល់ និងការបង្ហូរទឹកឱ្យបានល្អ គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកភាពជោគជ័យនៃកសិកម្ម។
ដោយ៖ ចាន់ តារា
ប្រភព៖ Farm Advisory Service /FAO / USDA