តើបងប្អូនធ្លាប់ឆ្ងល់ទេថា ហេតុអ្វីបានជាដំណាំដូចជាពោត សណ្ដែក ឬបន្លែផ្សេងៗងាយនឹងរលួយដើមងាប់នៅពេលលិចទឹក ប៉ុន្តែដំណាំស្រូវបែរជាអាចលូតលាស់យ៉ាងស្រស់បំព្រងក្នុងទឹកទៅវិញ? ថ្ងៃនេះ យើងនឹងមកស្វែងយល់ពីអាថ៌កំបាំងបែបវិទ្យាសាស្ត្រដែលធ្វើឱ្យដើមស្រូវមានសមត្ថភាពពិសេសខុសពីដំណាំដទៃ។
ហេតុអ្វីស្រូវអាចដកដង្ហើមក្នុងទឹកបាន?
ជាទូទៅ រុក្ខជាតិក៏ដូចជាមនុស្ស និងសត្វដែរ គឺត្រូវការអុកស៊ីសែនដើម្បីដកដង្ហើមនិងបង្កើតថាមពលសម្រាប់លូតលាស់។
- ស្លឹក៖ ទទួលបានអុកស៊ីសែន និងពន្លឺថ្ងៃពីបរិយាកាស។
- ឫស៖ ត្រូវការស្រូបយកអុកស៊ីសែនពីក្នុងដី។
សម្រាប់ដំណាំទូទៅ នៅពេលដីលិចទឹក ចន្លោះប្រហោងក្នុងដីដែលធ្លាប់មានខ្យល់ត្រូវបានជំនួសដោយទឹកទាំងស្រុង ធ្វើឱ្យឫសរុក្ខជាតិខ្វះអុកស៊ីសែន រហូតដល់រលួយ និងងាប់។ ប៉ុន្តែ ស្រូវមានយន្តការការពារខ្លួនដ៏អស្ចារ្យមួយហៅថាបំពង់នាំខ្យល់។
អ្វីទៅជាបំពង់នាំខ្យល់?
បំពង់នាំខ្យល់ គឺជាចន្លោះប្រហោង ឬជាលិកាដែលមានរន្ធខ្យល់នៅខាងក្នុងឫស និងដើមស្រូវ។ វាមានតួនាទីដូចជាបំពង់អុកស៊ីសែនឬស្នប់ខ្យល់ដែលដឹកនាំអុកស៊ីសែនពីស្លឹកដែលនៅខាងលើទឹក បញ្ជូនចុះទៅឱ្យឫសដែលនៅក្រោមទឹក។ នេះហើយជាមូលហេតុដែលឫសស្រូវមិនរលួយ ទោះបីជាត្រូវត្រាំក្នុងទឹកយូរក៏ដោយ។
តើបំពង់នេះកើតឡើងដោយរបៀបណា?
យោងតាមការស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកជំនាញកសិកម្ម (ដូចជាលោក Yamauchi និងក្រុមការងារ) បានរកឃើញថា នៅពេលស្រូវជួបស្ថានភាពលិចទឹក វាមានការប្រែប្រួលក្នុងកោសិកា៖
- សញ្ញាប្រាប់អាសន្ន៖ នៅពេលខ្វះអុកស៊ីសែន ឫសស្រូវនឹងបញ្ចេញម៉ូលេគុលម្យ៉ាងហៅថា ROS និងបង្កើនជាតិកាល់ស្យូម។
- ការបង្កើតរន្ធខ្យល់៖ សារធាតុទាំងនេះនឹងធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីបញ្ជាឱ្យកោសិកាខ្លះនៅខាងក្នុងឫសងាប់ទៅតាមផែនការ ដើម្បីបង្កើតជាចន្លោះប្រហោង ឬបំពង់ខ្យល់។
- អង់ស៊ីមជំនួយ៖ មានអង់ស៊ីមពិសេសៗ (ដូចជា CDPK និង RBOH) ដែលដើរតួជាអ្នកបញ្ជាការយ៉ាងសំខាន់ក្នុងដំណើរការបង្កើតបំពង់ខ្យល់នេះ។
ផលប្រយោជន៍នៃការដាំស្រូវក្នុងទឹក
ដោយសារតែស្រូវមានសមត្ថភាពពិសេសនេះ កសិករអាចប្រើប្រាស់ទឹកជាឧបករណ៍ដ៏មានប្រសិទ្ធភាពដើម្បី៖
- កម្ចាត់ស្មៅចង្រៃ៖ ទឹកដែលលិចក្នុងស្រែនឹងធ្វើឱ្យគ្រាប់ស្មៅ ឬកូនស្មៅដទៃទៀតថប់ដង្ហើមងាប់ព្រោះពួកវាគ្មានបំពង់នាំខ្យល់ដូចស្រូវឡើយ។
- រក្សាសំណើម៖ ជួយឱ្យស្រូវមានទឹកគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់លូតលាស់។
ការប្រុងប្រយ័ត្នសម្រាប់កសិករ
ទោះបីជាស្រូវចូលចិត្តទឹកក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាក៏មានដែនកំណត់ដែរ៖
- កម្រិតទឹក៖ ប្រសិនបើទឹកលិចជិតផុតចុងស្លឹក ឬលិចជ្រៅពេកក្នុងរយៈពេលយូរ ស្រូវក៏អាចប្រឈមនឹងការងាប់ ឬថយចុះទិន្នផលដែរ ព្រោះស្លឹកមិនអាចស្រូបយកអុកស៊ីសែនដើម្បីបញ្ជូនទៅឫសបាន។
- ដំណាក់កាលលូតលាស់៖ ស្រូវត្រូវការខ្យល់ដង្ហើមខុសៗគ្នាទៅតាមអាយុ។ ការគ្រប់គ្រងកម្រិតទឹកឱ្យសមស្របតាមដំណាក់កាលនីមួយៗ (ដូចជាពេលដាំដុះ និងពេលចេញផ្កា) គឺជារឿងចាំបាច់។
ការយល់ដឹងពីសមត្ថភាពរបស់ស្រូវក្នុងការបង្កើតបំពង់នាំខ្យល់ (Aerenchyma) ជួយឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងកសិករអាច៖
- ជ្រើសរើសពូជស្រូវដែលធន់នឹងទឹកជំនន់ខ្លាំង។
- រៀបចំប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទឹកក្នុងស្រែឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។
យោងតាមវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវស្រូវអន្តរជាតិ (IRRI) ការយល់ដឹងពីយន្តការការពារខ្លួនរបស់រុក្ខជាតិទៅនឹងការលិចទឹក គឺជាសោរដ៏សំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍពូជស្រូវថ្មីៗ ដែលអាចរស់បានក្នុងស្ថានភាពអាកាសធាតុប្រែប្រួល និងទឹកជំនន់ញឹកញាប់។ ការធ្វើស្រែមិនមែនត្រឹមតែការដាក់ទឹកឱ្យលិចនោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការគ្រប់គ្រងទឹកឱ្យស្រូវអាចដកដង្ហើមបានស្រួលបំផុត ដើម្បីទទួលបានផលដុះដាលល្អ៕
ដោយ៖ ចាន់ តារា
ប្រភព៖ Plantae.org / IRRI / NIH