ការចិញ្ចឹមត្រីលក្ខណៈគ្រួសារ និងលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្មនៅកម្ពុជា កំពុងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្គត់ផ្គង់សាច់ត្រីសម្រាប់ហូបចុកប្រចាំថ្ងៃ និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលគ្រួសារ។ ដើម្បីទទួលបានជោគជ័យ និងទិន្នផលខ្ពស់ក្នុងការចិញ្ចឹមត្រី កត្តាចម្បងបំផុតដែលវារីវប្បករមិនអាចមើលរំលងបាន គឺ «ការរៀបចំស្រះមុនពេលដាក់កូនត្រីចិញ្ចឹម»។ ការរៀបចំស្រះបានត្រឹមត្រូវតាមបច្ចេកទេស ជួយបង្កើតបរិស្ថានរស់នៅដ៏ល្អប្រសើរ ការពារជំងឺ និងផ្តល់ប្រភពចំណីធម្មជាតិដំបូងបង្អស់ដ៏មានសារៈសំខាន់សម្រាប់កូនត្រី។
១. សារសំខាន់នៃការរៀបចំស្រះ
ការរៀបចំស្រះមុនពេលលែងកូនត្រី មានអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើនដូចខាងក្រោម៖
- កម្ទេចសត្វចង្រៃ និងត្រីកាច៖ សម្លាប់ពពួកត្រីធម្មជាតិកាចៗ (ដូចជា ត្រីរស់ ត្រីឌៀប ត្រីកញ្ជុះ) និងសត្វឥតឆ្អឹងកង ដែលជាសត្រូវស៊ីកូនត្រីតូចៗ។
- កែប្រែគុណភាពដី និងទឹក៖ កាត់បន្ថយជាតិអាស៊ីត (ជាតិជូរ) ក្នុងដី និងទឹក បង្កើនកម្រិត pH ឲ្យបានសមស្រប (pH ៦,៥ – ៨,៥)។
- កាត់បន្ថយ និងសម្លាប់មេរោគ៖ សម្លាប់ពពួកបាក់តេរី វីរុស និងប៉ារ៉ាស៊ីត ដែលបង្កជំងឺផ្សេងៗដល់ត្រី។
- បង្កើនចំណីធម្មជាតិ៖ ជំរុញការកកើតនៃពពួកប្លុងតុងរុក្ខជាតិ និងប្លុងតុងសត្វ (Phytoplankton & Zooplankton) ដែលជាចំណីមានប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់សម្រាប់កូនត្រីតូចៗ។
២. ជំហាន និងបច្ចេកទេសនៃការរៀបចំស្រះ
ការបូមទឹក និងកាយភក់បាតស្រះ (សម្រាប់ស្រះចាស់)
ចំពោះស្រះចាស់ដែលធ្លាប់បានចិញ្ចឹមត្រីរួច ឬស្រះធម្មជាតិ ត្រូវបូមទឹកចេញឲ្យអស់ពីស្រះ។ បន្ទាប់មក ត្រូវកាយភក់ស្អុយបាតស្រះចេញ ដោយទុកកម្រាស់ភក់បាតស្រះត្រឹមតែ ១០ ទៅ ១៥ សង់ទីម៉ែត្របានហើយ។ ភក់ស្អុយដែលកកកុញច្រើនពេក សម្បូរទៅដោយកាកសំណល់ចំណី ធាតុរលួយ និងឧស្ម័នពុល (ដូចជាអាម៉ូញាក់ និងអ៊ីដ្រូសែនស៊ុលភីត) ដែលអាចធ្វើឲ្យកូនត្រីពុល និងងាប់បាន។
ការជួសជុលភ្លឺស្រះ និងការកាប់ឆ្ការស្មៅ/ព្រៃជុំវិញ
- ជួសជុលភ្លឺស្រះឲ្យបានរឹងមាំ កុំឲ្យធ្លុះធ្លាយ និងត្រូវលើកភ្លឺស្រះឲ្យខ្ពស់ផុតពីកម្រិតទឹកជំនន់។
- កាប់ឆ្ការព្រៃ ស្មៅ និងដើមឈើធំៗជុំវិញភ្លឺស្រះ ដើម្បីឲ្យពន្លឺព្រះអាទិត្យចាំងចូលបាតស្រះបានល្អ (យ៉ាងតិច ៦-៨ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ) និងការពារកុំឲ្យស្លឹកឈើជ្រុះចូលស្រះធ្វើឲ្យស្អុយទឹក។
ការហាលបាតស្រះ
បន្ទាប់ពីសម្អាត និងកាយភក់រួច ត្រូវហាលបាតស្រះឲ្យស្ងួតរហូតដល់ដីបាតស្រះប្រេះក្រែប រយៈពេលពី ៥ ទៅ ៧ ថ្ងៃ (ឬ ១ សប្តាហ៍)។ ការហាលបាតស្រះមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងក្នុងការសម្លាប់ពពួកពងសត្វល្អិត សត្វល្អិតក្នុងទឹក និងមេរោគផ្សេងៗដោយកំដៅព្រះអាទិត្យ ព្រមទាំងធ្វើឲ្យធាតុពុលក្នុងដីងាយបំភាយចេញ។
ការប្រើប្រាស់កំបោរ
កំបោរ (កំបោរស ឬកំបោរកសិកម្ម) ជាធាតុផ្សំខ្វះមិនបានក្នុងការរៀបចំស្រះ៖
- ស្រះចាស់ (ដីធម្មតា)៖ បាចកំបោរពី ៥ ទៅ ១០ គីឡូក្រាម ក្នុង ១០០ ម៉ែត្រការ៉េ។
- ស្រះថ្មី ឬដីមានជាតិអាស៊ីត (ដីជូរ)៖ បាចកំបោរពី ១០ ទៅ ១៥ គីឡូក្រាម ក្នុង ១០០ ម៉ែត្រការ៉េ។
វិធីសាស្ត្របាចកំបោរ៖ ត្រូវបាចកំបោរឲ្យសព្វបាតស្រះ និងតាមជញ្ជាំងភ្លឺស្រះខាងក្នុង នៅពេលបាតស្រះនៅមានសំណើមបន្តិច ឬបាចបន្ទាប់ពីហាលបាតស្រះរួច ដើម្បីឲ្យកំបោរជ្រាបចូលទៅក្នុងដីបានល្អ។
ការដាក់ជីធម្មជាតិបង្កើតចំណីធម្មជាតិ
ដើម្បីឲ្យស្រះសម្បូរទៅដោយចំណីធម្មជាតិ (ប្លុងតុង) មុនពេលលែងកូនត្រី៖
- ប្រភេទជី៖ ជីលាមកសត្វស្ងួត (លាមកគោ ក្របី ឬមាន់ទា) ឬជីកំប៉ុស្ត។
- បរិមាណ៖ ប្រើប្រាស់ពី ៦០ ទៅ ១០០ គីឡូក្រាម ក្នុង ១០០ ម៉ែត្រការ៉េ។
- របៀបដាក់៖ អាចចាក់ក្រាលលើបាតស្រះ រួចច្របល់ជាមួយដីលើ ឬដាក់ត្រាំក្នុងពាង/រណ្ដៅជីនៅកៀនស្រះ រួចយករាវទឹកជីចាក់ចូលស្រះ។
ការបញ្ចូលទឹក និងការប្រើប្រាស់ស្បៃត្រង
- បញ្ចូលទឹកដំណាក់កាលទី១៖ បញ្ចូលទឹកឲ្យមានជម្រៅពី ៤០ ទៅ ៥០ សង់ទីម៉ែត្រ (ឬ ០,៥ ម៉ែត្រ)។
- ការប្រើស្បៃត្រង៖ ត្រូវប្រើស្បៃត្រងក្រឡាញឹក រុំព័ទ្ធមាត់ទុយោ ឬប្រឡាយបញ្ចូលទឹក ដាច់ខាតដើម្បីការពារកូនត្រីកាច ពងត្រីព្រៃ ឬសត្វចង្រៃផ្សេងៗកុំឲ្យចូលក្នុងស្រះ។
- ការរក្សាទុកទឹក៖ ទុកទឹកចោលរយៈពេល ៥ ទៅ ៧ ថ្ងៃ។ នៅពេលឃើញទឹកស្រះប្រែជា ពណ៌បៃតងត្រួយចេកខ្ចី បញ្ជាក់ថាស្រះសម្បូរដោយចំណីធម្មជាតិ (ប្លុងតុង) ហើយ។
- បញ្ចូលទឹកបន្ថែម៖ បញ្ចូលទឹកបន្ថែមឲ្យដល់ជម្រៅពី ១,២ ទៅ ១,៥ ម៉ែត្រ មុនពេលធ្វើការលែងកូនត្រីចូលស្រះ។
៣. ការពិនិត្យគុណភាពទឹកមុនពេលលែងកូនត្រី
មុននឹងសម្រេចចិត្តលែងកូនត្រីចូលស្រះ ត្រូវពិនិត្យលក្ខណៈទឹកដូចខាងក្រោម៖
- ពណ៌ទឹក៖ ទឹកមានពណ៌បៃតងត្រួយចេកខ្ចី ឬពណ៌ត្នោតស្រាល ជាសញ្ញាល្អ។ បើទឹកមានពណ៌ខ្មៅ ស្អុយ ឬល្អក់កករខ្លាំង មិនត្រូវលែងកូនត្រីឡើយ។
- កម្រិត pH ទឹក៖ កម្រិត pH ដែលល្អប្រសើរគឺចន្លោះពី ៦,៥ ដល់ ៨,៥។
- ការតេស្តសុវត្ថិភាពទឹក៖ អាចយកកូនត្រី ៥-១០ ក្បាល ដាក់ក្នុងកញ្រ្ជែង ឬស្បៃត្រាំក្នុងស្រះរយៈពេល ២-៣ ម៉ោង។ បើកូនត្រីនៅហែលមាំមួនធម្មតា បញ្ជាក់ថាទឹកមានសុវត្ថិភាពអាចលែងកូនត្រីបាន។
ការរៀបចំស្រះបានត្រឹមត្រូវតាមបច្ចេកទេស គឺជាគ្រឹះយ៉ាងរឹងមាំ និងជាជំហានដំបូងប្រកបដោយជោគជ័យសម្រាប់អ្នកចិញ្ចឹមត្រី។ ការអនុវត្តតាមវិធីសាស្ត្របូមស្តារភក់ ហាលបាតស្រះ បាចកំបោរ ដាក់ជីធម្មជាតិ និងត្រងទឹកចូលស្រះត្រឹមត្រូវ មិនត្រឹមតែជួយកាត់បន្ថយអត្រាងាប់របស់កូនត្រីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយឲ្យកូនត្រីធំធាត់លឿន កាត់បន្ថយការចំណាយលើចំណី និងទទួលបានទិន្នផលស្របតាមការរំពឹងទុក៕
ដោយ៖ សែន តុលា
ប្រភព៖ ឯកសារក្រសួងកសិកម្ម