ជំងឺក្រាភ្លើងគឺជាឈ្មោះទូទៅមួយដែលគេប្រើដើម្បីពិពណ៌នាអំពីរោគសញ្ញានៃជំងឺលើដំណាំ ជាជាងជាឈ្មោះនៃភ្នាក់ងារបង្កជំងឺជាក់លាក់ណាមួយ។
ជំងឺក្រាភ្លើងសំដៅទៅលើការក្រៀមស្វិត ឡើងពណ៌លឿង ឬត្នោតឆាប់រហ័ស ហើយទីបំផុតគឺការងាប់នៃផ្នែកធំៗនៃរុក្ខជាតិ ស្លឹក មែក កួរ ឬផ្លែ និងដើមទាំងមូល សម្រាប់កសរណីធ្ងន់ធ្ងរ។
មូលហេតុចម្បងនៃជំងឺក្រាភ្លើង
ជំងឺក្រាភ្លើងភាគច្រើនបង្កឡើងដោយពួកមេរោគផ្សិត និងបាក់តេរី ហើយកត្តាបរិស្ថានក៏រួមចំណែកបង្កជំងឺនេះដែរ។
- ផ្សិត៖ ជាមូលហេតុទូទៅបំផុត ដូចជាជំងឺប្លាស់លើស្រូវ ឬជំងឺអុចស្លឹកលើប៉េងប៉ោះឬដំឡូង។
- បាក់តេរី៖ ដូចជាជំងឺក្រាភ្លើងបង្កដោយបាក់តេរីលើដំណាំស្រូ ។
- លក្ខខណ្ឌបរិស្ថានអំណោយផល៖ ជំងឺនេះរាលដាលលឿនបំផុតនៅពេលដែលមានសីតុណ្ហភាពក្តៅល្មម និងសំណើមខ្ពស់ ដូចជាមានភ្លៀង ឬទឹកសន្សើមខ្លាំង។
វិធានការការពារ និងព្យាបាលជំងឺក្រាភ្លើង
ការគ្រប់គ្រងជំងឺក្រាភ្លើងទាមទារនូវវិធីសាស្រ្តចម្រុះដែលកសិករគួរដឹង។
ក. វិធានការបង្ការ
ការបង្ការគឺជាវិធីល្អបំផុតដើម្បីជៀសវាងការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរ៖
- ប្រើពូជធន់៖ ដាំដុះពូជដំណាំដែលត្រូវបានគេដឹងថាមានភាពស៊ាំ ឬធន់នឹងប្រភេទជំងឺក្រាភ្លើងក្នុងតំបន់។ សាកសួរព័ត៌មានលម្អិតជាមួយមន្ត្រីកសិកម្មឃុំ។
- អនាម័យស្រែចម្ការ៖
- ដកឬបំផ្លាញចោលនូវសំណល់រុក្ខជាតិចាស់ៗ ឬដើមដែលកើតជំងឺក្រោយពេលប្រមូលផល ព្រោះមេរោគអាចរស់នៅក្នុងសំណល់ទាំងនោះ។
- កុំដាំដំណាំដដែលៗ៖ កសិករគួរអនុវត្តដាំដំណាំឆ្លាស់នៅលើដីដដែលយ៉ាងហោចណាស់ ៣ ទៅ ៤ឆ្នាំ ដើម្បីកាត់ផ្តាច់វដ្តជីវិតរបស់មេរោគ។
- ការគ្រប់គ្រងបរិស្ថាន៖
- កុំស្រោចទឹកពីលើ៖ ជៀសវាងការស្រោចទឹកដោយបាញ់ពីលើស្លឹក ព្រោះវាធ្វើឱ្យស្លឹកសើមយូរ និងបង្កើនសំណើម ដែលអំណោយផលដល់ការរាលដាលរបស់ផ្សិត។ គួរប្រើវិធីស្រោចទឹកដល់គល់ ឬប្រព័ន្ធដំណក់ទឹក ។
- គម្លាតដំណាំ៖ ដាំដំណាំឱ្យមានគម្លាតសមរម្យ ដើម្បីឱ្យមានពន្លឺថ្ងៃ និងខ្យល់ចេញចូលបានល្អ ដែលជួយឱ្យស្លឹកឆាប់ស្ងួត។
- ការប្រើជីមានតុល្យភាព៖ ជៀសវាងការប្រើជីអាសូតច្រើនហួសហេតុពេក ព្រោះវាជំរុញការលូតលាស់ស្លឹកខ្ចីៗ ដែលងាយនឹងកើតជំងឺ។
ខ. វិធានការព្យាបាល
នៅពេលជំងឺចាប់ផ្តើមរាតត្បាត កសិករត្រូវធ្វើសកម្មភាពភ្លាមៗ៖
- កម្ចាត់ផ្នែកកើតជំងឺ៖ កាត់ផ្តាច់ ឬដកយកស្លឹក មែក ឬដើម ដែលមានរោគសញ្ញាកើតជំងឺក្រាភ្លើង ហើយយកទៅដុតចោល ឬចោលឱ្យឆ្ងាយពីចម្ការ ដើម្បីកុំឱ្យមេរោគរាលដាលដល់រុក្ខជាតិមានសុខភាពល្អ។
- ប្រើថ្នាំសម្លាប់មេរោគ
– សម្រាប់ផ្សិត គួរប្រើថ្នាំសម្លាប់ផ្សិត
– សម្រាប់បាក់តេរី ការប្រើថ្នាំគឺពិបាកជាងពួកផ្សិត ប៉ុន្តែអាចប្រើថ្នាំផ្សះជាក់លាក់ អាស្រ័យលើការណែនាំរបស់អ្នកជំនាញ។
ចំណាំ៖ ត្រូវពិភាក្សាជាមួយអ្នកបច្ចេកទេសកសិកម្ម ដើម្បីកំណត់ប្រភេទជំងឺ និងជ្រើសរើសថ្នាំដែលត្រឹមត្រូវ និងប្រើប្រាស់តាមការណែនាំលើស្លាកសញ្ញាថ្នាំឱ្យបានម៉ត់ចត់បំផុត។
ចែករំលែកដោយ៖ សែន តុលា
ប្រភព៖ Britannica