បងប្អូនកសិករ ធ្លាប់ឆ្ងល់ទេថា ហេតុអ្វីបានជាយើងខំដាក់ជីអស់ច្រើន តែដំណាំនៅតែក្រិន? ចម្លើយអាចមកពីដីរបស់បងប្អូនជាប់គាំងមិនអាចផ្ដល់សារជាតិចិញ្ចឹមដល់ដំណាំបាន ឬនិយាយខ្លីថាជាប់សោ។ កំបោរកសិកម្មគឺជាសោ ដ៏សំខាន់សម្រាប់ចាក់ដោះបញ្ហានេះ ប៉ុន្តែការប្រើខុសរបៀប អាចធ្វើឱ្យដីខូចលើសដើម។ ខាងក្រោមនេះគឺជាចំណេះដឹងមូលដ្ឋានដែលបងប្អូនត្រូវដឹង។
១. តួនាទីពិតរបស់កំបោរកសិកម្ម
កំបោរកសិកម្មមិនមែនជាជី។ បងប្អូនត្រូវចាំថា កំបោរគឺជា «សារធាតុដោះស្រាយបញ្ហាដី»។ យោងតាម អង្គការស្បៀង និងកសិកម្មនៃសហប្រជាជាតិ (FAO) តួនាទីចម្បងរបស់វាមាន ៣៖
- បន្សាបអាស៊ីត៖ នៅពេលដីជូរខ្លាំង (pH < ៥,៥) ជាតិពុលអាលុយមីញ៉ូមនឹងរលាយចេញមកសម្លាប់ឫសដំណាំ។ កំបោរនឹងទៅបន្សាបជាតិពុលនេះ។
- បើកឃ្លាំងជី៖ កាលណា pH ដីឡើងមកកម្រិត ៦,០ ដល់ ៧,០ នោះជី N-P-K ដែលបងប្អូនបាចទៅ នឹងរលាយឱ្យរុក្ខជាតិបឺតស្រូបបាន ១០០%។
- ពង្រឹងរចនាសម្ព័ន្ធដី៖ ជួយឱ្យដីហាប់ណែន ក្លាយជាដីធូរ មានរន្ធខ្យល់ចេញចូលល្អ។
២. ការជ្រើសរើសប្រភេទកំបោរឱ្យចំគោលដៅ
| ប្រភេទកំបោរ | លក្ខណៈសម្បត្តិ | ការប្រើប្រាស់ |
| ដូឡូមីត (Dolomite) | មានកាល់ស្យូម និងម៉ាញ៉េស្យូម (Mg) | ល្អបំផុតសម្រាប់ដីដែលខ្វះជាតិពណ៌ (ស្លឹកលឿងចន្លោះទ្រនុង)។ |
| កំបោរកាល់ស្យូម (Limestone) | ជាម្សៅរលាយយឺតៗ | ប្រើសម្រាប់រក្សាលំនឹង pH រយៈពេលវែង (៣-៤ ឆ្នាំ)។ |
| កំបោរស (Hydrated Lime) | មានប្រតិកម្មខ្លាំង និងរហ័ស | ប្រើសម្រាប់សម្លាប់មេរោគក្នុងដីកម្រិតធ្ងន់ (ត្រូវបាចមុនដាំយ៉ាងតិច ២-៤ សប្តាហ៍)។ |
ប្រឹក្សាជាមួយមន្ត្រីកសិកម្មឃុំ បើបងប្អូនមិនច្បាស់ថាត្រូវប្រើកំបោរប្រភេទណា ឬមិនស្គាល់ច្បាស់ពីប្រភេទកំបោរទាំងនេះ
៣. បច្ចេកទេសនិងការព្រមានពីអ្នកជំនាញ
យោងតាមការណែនាំពីស្ថាប័នជំណាញកសិកម្ម បងប្អូនត្រូវប្រយ័ត្នចំណុចទាំងនេះ៖
- កុំបាចរាល់ដូវកាល៖ ការលើសកំបោរ (Over-liming) នឹងធ្វើឱ្យដីក្លាយជាបាស ដែលនាំឱ្យដំណាំខ្វះជាតិដែក (Fe) និងស័ង្កសី (Zn)។ ធម្មតាគេប្រើតែ ម្តងក្នុងរយៈពេល ២ ទៅ ៣ ឆ្នាំ ប៉ុណ្ណោះ។
- កុំលាយជាមួយជីអាសូត (N)៖ នេះគឺជាកំហុសដ៏ធំ។ ប្រសិនបើបងប្អូនបាចកំបោរលាយជាមួយជីអ៊ុយរ៉េ វានឹងបង្កើតជាឧស្ម័នអាម៉ូញាក់ ហួតទៅក្នុងអាកាសអស់។ ជាលទ្ធផល បងប្អូននឹងខាតលុយទិញជីទទេៗ។ គួរទុកចន្លោះពេលយ៉ាងតិច ១៤ ថ្ងៃ។
៤. សញ្ញាអាសន្នដែលដីកំពុងត្រូវការកំបោរ
ប្រសិនបើបងប្អូនឃើញសញ្ញាទាំងនេះ ក្នុងចម្ការ ត្រូវប្រញាប់វាស់ pH ដីជាបន្ទាន់៖
- ដីដុះស្លែពណ៌ខៀវ ឬខ្មៅ៖ ជាសញ្ញាបង្ហាញថាដីសើមខ្លាំង និងមានជាតិអាស៊ីតខ្ពស់។
- ផ្លែរលួយគូទ៖ ជាពិសេសលើប៉េងប៉ោះ និងម្ទេស ដែលបណ្តាលមកពីកង្វះជាតិកាល់ស្យូម ព្រោះដីជូរពេក។
- ដីរឹងបែកក្រហែង៖ រចនាសម្ព័ន្ធដីខូច មិនអាចរក្សាសំណើមបាន។
ការប្រើប្រាស់កំបោរកសិកម្មដោយគ្មានការវាស់ស្ទង់ pH ជាមុន គឺជាការប្រថុយប្រថាន។ កសិករគួរចងចាំថា កំបោរគឺជាថ្នាំព្យាបាលដី មិនមែនជាអាហារសម្រាប់ដំណាំឡើយ។ ការប្រើប្រាស់ត្រឹមត្រូវតាមបច្ចេកទេស អាចជួយបង្កើនទិន្នផលបានពី ២០% ទៅ ៥០% ដោយគ្រាន់តែប្រើក្នុងបរិមាណតិចតួចប៉ុណ្ណោះ។ កំបោរកសិកម្មមានតម្លៃថោក ប៉ុន្តែប្រសិទ្ធភាពមហាសាល។ ចូរប្រើវាដោយឆ្លាតវៃ វាស់ pH មុនប្រើ ជ្រើសប្រភេទឱ្យត្រូវ និងបាចឱ្យត្រូវពេល។