ជំងឺអាសន្នរោគមាន់ជាឃាតករលាក់មុខក្នុងកសិដ្ឋាន

ជំងឺមាន់មានច្រើនប្រភេទ ហើយជំងឺអាសន្នរោគមាន់គឺជាជំងឺឆ្លងដ៏កាចសាហាវមួយ បង្កឡើងដោយបាក់តេរីឈ្មោះថា Pasteurella multocida។ វាអាចកើតឡើងលើបក្សីគ្រប់ប្រភេទ ជាពិសេសមាន់ និងទាដែលមានអាយុលើសពី ៦សប្ដាហ៍។

១. មូលហេតុបង្ក និងការឆ្លងរាលដាល

ភ្នាក់ងារបង្ក៖ បាក់តេរី Pasteurella multocida ដែលអាចរស់នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានសើម និងត្រជាក់បានយូរ។
ប្រភពចម្លង៖ ឆ្លងតាមរយៈការប៉ះពាល់ផ្ទាល់ជាមួយបក្សីឈឺ សត្វព្រៃ (ចាប ក្អែក) ឬតាមរយៈ សត្វកកេរ (កណ្ដុរ) ដែលជាភ្នាក់ងារចម្លងដ៏សំខាន់បំផុត។
ការចម្លង៖ តាមរយៈការស៊ីចំណី ឬផឹកទឹកដែលមានមេរោគ និងការដកដង្ហើមចូលនូវធូលីដីដែលមានមេរោគ។

២. រោគសញ្ញាសំខាន់ៗ

ជំងឺនេះចែកចេញជា ២ ទម្រង់៖

ទម្រង់ស្រួចស្រាល់
- មាន់/ទាងាប់ភ្លាមៗ (ងាប់ទាំងនៅស្រស់ មិនទាន់ឃើញចេញរោគសញ្ញា)។
- សិរមាន់ ប្រែជាពណ៌ ស្វាយ ឬខៀវ។
- រាកពណ៌បៃតង និងមានសំបោរខាប់ហៀរចេញពីមាត់ ឬច្រមុះ។
ទម្រង់រ៉ាំរ៉ៃ
- ហើមមុខ ហើមភ្នែក ហើមសន្លាក់ជើង ធ្វើឱ្យមាន់ដើរខ្ចើច ឬដើរមិនរួច។
- មាន់វង្វេងវង្វាន់ ឬថ្លោះសរសៃក(Torticollis)។

៣. ហានិភ័យនៃការខាតបង់បើទប់ស្កាត់មិនទាន់ពេល

ប្រសិនបើមិនមានវិធានការទប់ស្កាត់ទេ កសិករនឹងជួបគ្រោះថ្នាក់ដូចជា៖

អត្រាងាប់ខ្ពស់៖ អាចឈានដល់ ១០០% នៃហ្វូងមាន់ក្នុងរយៈពេលខ្លីបំផុត។
ការខាតបង់ដើមទុន៖ បាត់បង់ប្រាក់ចំណាយលើកូនពូជ ចំណី និងវ៉ាក់សាំងដែលបានវិនិយោគ។
ការចម្លងរ៉ាំរ៉ៃ៖ មាន់ដែលជាសះស្បើយនឹងក្លាយជា «សត្វផ្ទុកមេរោគ» ដែលចាំចម្លងទៅហ្វូងក្រោយៗទៀតមិនចេះចប់។

៤. វិធីការពារ និងបង្ការ

យោងតាម MSD Manual និងអគ្គនាយកដ្ឋានសុខភាពសត្វ និងផលិតកម្មសត្វ វិធានការដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតគឺ៖

ការចាក់វ៉ាក់សាំង៖ ត្រូវចាក់វ៉ាក់សាំងការពារអាសន្នរោគឱ្យបានទៀងទាត់ (ជាទូទៅនៅអាយុ ៦-៨ សប្ដាហ៍ និងចាក់ឡើងវិញរៀងរាល់ ៦ ខែម្ដង)។
ការកម្ចាត់សត្វកកេរ៖ ត្រូវមានវិធានការកម្ចាត់កណ្ដុរក្នុងកសិដ្ឋានឱ្យខានតែបាន ព្រោះកណ្ដុរគឺជាអ្នកនាំមេរោគនេះមកឱ្យមាន់។
អនាម័យជីវសុវត្ថិភាព៖
1. បាញ់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគក្នុងទ្រុង និងសម្ភារៈប្រើប្រាស់ជាប្រចាំ។
1. ហាមបក្សីព្រៃចូលក្នុងទ្រុងមាន់។

៥. ការព្យាបាល

ប្រើថ្នាំផ្សះ៖ បាក់តេរីនេះអាចព្យាបាលបានដោយប្រើថ្នាំក្រុម Tetracycline, Sulfonamides ឬ Penicillin តាមការណែនាំរបស់ពេទ្យសត្វ។
ចំណាំ៖ ទោះបីព្យាបាលជា ក៏មេរោគអាចនៅមានក្នុងខ្លួនមាន់ដែរ។ ដូច្នេះ ការកម្ចាត់មាន់ដែលសេសសល់ និងការសម្លាប់មេរោគក្នុងទ្រុងឱ្យបានហ្មត់ចត់ គឺជាជម្រើសល្អបំផុតដើម្បីផ្ដាច់ពូជមេរោគ។

ដោយ៖ ទូច សុខា
ប្រភព៖ MSD Veterinary Manual / ACIAR

សត្វ សត្វចិញ្ចឹម

ដីមានជីវិតដំណាំមានដង្ហើម៖ហេតុអ្វីបងប្អូនត្រូវថែដីមុនថែដើម?

ដាក់ជីឱ្យចំគោលដៅ៖គន្លឹះចំណេញថវិកានិងបង្កើនទិន្នផលទ្វេដង

វិធីរៀបចំអន្ទាក់ពន្លឺសម្រាប់ចាប់បំផ្លាញដង្កូវស៊ីរូងដើមស្រូវ

វិធីសម្គាល់ និងកម្ចាត់បញ្ហាដង្កូវស៊ីរូងដើមស្រូវ

ចំណុចស្លាប់រស់ក្នុងការចិញ្ចឹមមាន់កសិករគួរដឹង

វិធីសាស្ត្រថែទាំសុខភាពមាន់ពេលអាកាសធាតុក្ដៅ

គន្លឹះសំខាន់ៗតាមដានសុខភាពមាន់ប្រចាំថ្ងៃ

ចំណេះដឹងមូលដ្ឋានទាំងប្រាំ អ្នកចិញ្ចឹមមាន់ថ្មីថ្មោងគួរដឹង