បងប្អូនកសិករខ្លះចំណាយលុយទិញជីផូស្វ័រ (ដូចជាជីដេអាប៉េ – DAP) មកបាចក្នុងស្រែចម្ការយ៉ាងទៀងទាត់ ប៉ុន្តែដំណាំនៅតែលូតលាស់យឺត ឫសខ្សោយ និងទិន្នផលមិនសូវល្អ។ បញ្ហានេះមិនមែនមកពីជាតិជីនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាបញ្ហាការកកស្ទះជាតិផូស្វ័រ (Phosphorus Fixation) ដែលកើតឡើងក្នុងដីជូរ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាការពន្យល់តាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ ដើម្បីជួយឱ្យបងប្អូនយល់ពីមូលហេតុ និងវិធីដោះស្រាយ៖
១. ហេតុអ្វីបានជាដីជូរបង្ខាំងជាតិផូស្វ័រ (P)?
នៅពេលដីរបស់បងប្អូនមានកម្រិត pH ទាប (ដីជូរខ្លាំង ប្រហែល pH ៤,៥) វានឹងបង្កើតឱ្យមានប្រតិកម្មគីមីម្យ៉ាង៖
- ការប្រតិកម្មជាមួយដែក និងអាលុយមីញ៉ូម៖ នៅក្នុងដីជូរ វាសម្បូរទៅដោយសារធាតុដែក និងអាលុយមីញ៉ូម។ នៅពេលបងប្អូនបាចជីផូស្វ័រចូលទៅ ផូស្វ័រនឹងទៅស្អិតជាប់ជាមួយដែក និងអាលុយមីញ៉ូមទាំងនោះភ្លាមៗ។
- ក្លាយជាសមាសធាតុមិនរលាយ៖ នៅពេលវាស្អិតជាប់គ្នាហើយ វានឹងក្លាយជាសមាសធាតុដែលមិនរលាយក្នុងទឹក។ ទោះបីជាជាតិជីមាននៅក្នុងដីក៏ដោយ ក៏ឫសដំណាំមិនអាចបឺតស្រូបយកទៅប្រើប្រាស់បានឡើយ។ វាប្រៀបដូចជាបងប្អូនមានអាហារនៅក្នុងទូដែកដែលជាប់សោរដូច្នោះដែរ។
២. ផលវិបាកនៃដីជូរចំពោះដំណាំ
នៅពេលជាតិផូស្វ័រត្រូវបានបង្ខាំង ដំណាំរបស់បងប្អូននឹងជួបបញ្ហាដូចជា៖
- ឫសក្រិន៖ ឫសមិនអាចដុះចាក់ចូលជ្រៅ ឬបែកមែកធាងបានល្អ។
- ដំណាំលូតលាស់យឺត៖ ដើមតូចល្អិត ក្រិន និងស្លឹកឡើងពណ៌ស្វាយ ឬលឿង។
- ខាតបង់ថវិកា៖ ប្រសិទ្ធភាពនៃជីដែលបងប្អូនបាចទៅគឺមានកម្រិតទាបបំផុត (បាច ១០ ស្រូបបានតែ ២-៣)។
៣. វិធីសាស្ត្រជួយឱ្យជាតិផូស្វ័រមានសេរីភាពឡើងវិញ
ដើម្បីឱ្យដំណាំអាចស្រូបយកជាតិផូស្វ័របានពេញលេញ បងប្អូនត្រូវធ្វើការគ្រប់គ្រងដីឱ្យបានត្រឹមត្រូវ៖
- ប្រើប្រាស់កំបោរកសិកម្ម៖ ការបាចកំបោរជួយបង្កើនកម្រិត pH ដី និងជួយកាត់បន្ថយការបង្ខាំងជាតិផូស្វ័រពីសំណាក់ដែក និងអាលុយមីញ៉ូម។
- បន្ថែមសារធាតុសរីរាង្គ៖ ការប្រើជីកំប៉ុស្ត ឬជីលាមកសត្វ ជួយជំរុញសកម្មភាពអតិសុខុមប្រាណក្នុងដី ដែលជួយធ្វើឱ្យផូស្វ័ររលាយ និងងាយស្រួលដល់ឫសបឺតស្រូប។
- រក្សាកម្រិត pH ឱ្យនៅចន្លោះ ៦,៥ទៅ៦,៨៖ នេះគឺជាចំណុចមាសដែលធ្វើឱ្យសារធាតុចិញ្ចឹមស្ទើរតែគ្រប់ប្រភេទរលាយបានល្អបំផុតសម្រាប់ដំណាំ។
យោងតាម អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មនៃសហប្រជាជាតិ (FAO) សុខភាពដីគឺជាគ្រឹះនៃទិន្នផល។ ការគ្រប់គ្រងកម្រិត pH ដី មិនត្រឹមតែជួយឱ្យដំណាំទទួលបានផូស្វ័រគ្រប់គ្រាន់នោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជួយឱ្យប្រព័ន្ធឫសរឹងមាំ និងបង្កើនភាពធន់របស់ដំណាំទៅនឹងអាកាសធាតុប្រែប្រួលផងដែរ។ ការប្រើជីដោយមិនបានពិនិត្យ pH ដី គឺជាការខាតបង់ថវិកាដោយមិនដឹងខ្លួន។
កុំបង្ខំដាក់ជីបន្ថែមទៀត ប្រសិនបើដីរបស់បងប្អូននៅតែជូរ។ ចូរចាប់ផ្ដើមវាស់ pH ដី និងប្រើកំបោរ ឬជីសរីរាង្គដើម្បីដោះសោជាតិជីដែលមានស្រាប់ នោះបងប្អូននឹងឃើញដំណាំប្រែប្រួលក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី៕
ដោយ៖ ចាន់ តារា
ប្រភព៖ University of Minnesota / UC IPM