ដីគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃបំផុតសម្រាប់កសិករ ប៉ុន្តែជាញឹកញាប់យើងមើលរំលងពីសុខភាពរបស់វា។ យោងតាមរបាយការណ៍ចុងក្រោយរបស់អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មនៃសហប្រជាជាតិ (FAO) ប្រហែល ១ ភាគ ៣ នៃដីលើពិភពលោកកំពុងរងការរេចរឹល ដែលជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់សន្តិសុខស្បៀង និងជីវភាពកសិករ។ តើយើងអាចដឹងដោយរបៀបណាថាដីកំពុងបាត់បង់ជីជាតិ?
១. ទិន្នផលធ្លាក់ចុះ និងរុក្ខជាតិលូតលាស់មិនស្មើគ្នា
សញ្ញាច្បាស់បំផុតមួយគឺការធ្លាក់ចុះនៃទិន្នផល ទោះបីជាយើងប្រើប្រាស់ជីគីមីក្នុងបរិមាណដូចមុនក៏ដោយ។ ប្រសិនបើយើងសង្កេតឃើញថាដំណាំក្នុងចម្ការលូតលាស់មិនស្មើគ្នា (កន្លែងខ្លះខ្ពស់ កន្លែងខ្លះទាប) ឬស្លឹកដំណាំប្រែពណ៌លឿងខុសធម្មតា វាអាចជាសញ្ញាថាដីលែងមានលទ្ធភាពផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹមគ្រប់គ្រាន់ដល់ដំណាំហើយ។
២. ដីឡើងរឹង ឬហាប់
ប្រសិនបើយើងមានអារម្មណ៍ថាដីពិបាកភ្ជួររាស់ ឬមានសភាពរឹងខ្លាំងនៅពេលស្ងួត នោះមានន័យថាដីរបស់អ្នកកំពុងហាប់។ ដីដែលហាប់ខ្លាំងធ្វើឱ្យខ្យល់ និងទឹកមិនអាចជ្រាបចូលទៅដល់ឫសដំណាំបានល្អ ដែលបង្អាក់ដល់ការរីកលូតលាស់នៃប្រព័ន្ធឫសដំណាំ។
៣. ការដក់ទឹក ឬការហូរច្រោះដី
តើបងប្អូនសង្កេតឃើញមានទឹកដក់នៅលើផ្ទៃដីយូរខុសធម្មតាក្រោយពេលភ្លៀងដែរឬទេ? ឬឃើញមានចង្អូរដីដែលបង្កឡើងដោយទឹកភ្លៀង? ទាំងនេះគឺជាសញ្ញានៃការបាត់បង់រចនាសម្ព័ន្ធដី។ នៅពេលដីបាត់បង់ជាតិសរីរាង្គ វាមិនអាចបឺតស្រូបទឹកបានល្អ ដែលនាំឱ្យមានការហូរច្រោះស្រទាប់ដីលើដ៏មានជីជាតិទៅបាត់អស់។
៤. កង្វះជីវចម្រុះក្នុងដី
ដីដែលមានសុខភាពល្អ គឺជាដីដែលមានជីវិត។ ប្រសិនបើបងប្អូនជីកដីហើយមិនឃើញមានជន្លេន ឬសត្វល្អិតតូចៗដែលមានប្រយោជន៍ទេ នោះបង្ហាញថាដីខ្សោះសារធាតុសរីរាង្គ។ ជន្លេនដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការធ្វើឱ្យដីធូរ និងជួយបំប្លែងកាកសំណល់ទៅជាជីជាតិ។
៥. ការកើនឡើងនូវជាតិប្រៃ ឬជាតិអាស៊ីត
យោងតាម FAO ការកើនឡើងនៃជាតិប្រៃ (Salinization) គឺជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំមួយ។ ប្រសិនបើយើងឃើញមានស្រទាប់សៗដូចអំបិលនៅលើផ្ទៃដី ឬដំណាំចាប់ផ្តើមក្រៀមស្វិតទោះបីមានទឹកគ្រប់គ្រាន់ វាអាចមកពីដីមានជាតិប្រៃខ្លាំងពេក ដែលបណ្តាលមកពីការប្រើប្រាស់ទឹកស្រោចស្រពមិនត្រឹមត្រូវ ឬការប្រើជីគីមីលើសកម្រិត។
៦. ដីឆាប់ស្ងួតខ្លាំង
ដីដែលមានជីជាតិ និងសារធាតុសរីរាង្គខ្ពស់អាចរក្សាសំណើមបានយូរ។ ប្រសិនបើដីរបស់យើងឆាប់ស្ងួតខុសធម្មតាត្រឹមតែរយៈពេលខ្លីក្រោយពេលស្រោចទឹក វាបង្ហាញថាដីលែងមានសមត្ថភាពរក្សាទុកសំណើម ដែលនឹងធ្វើឱ្យដំណាំងាយរងគ្រោះនៅពេលអាកាសធាតុក្តៅ។
តើត្រូវធ្វើដូចម្តេចដើម្បីស្រោចស្រង់ដីឡើងវិញ?
ការដឹងពីសញ្ញាទាំងនេះគឺជាជំហានដំបូង។ ដើម្បីកែលម្អគុណភាពដី អ្នកជំនាញណែនាំឱ្យ៖
- ធ្វើតេស្តដី៖ ពិនិត្យកម្រិត pH និងសារធាតុចិញ្ចឹមឱ្យបានច្បាស់លាស់មុននឹងដាក់ជី។
- បង្កើនសារធាតុសរីរាង្គ៖ ប្រើប្រាស់ជីកំប៉ុស្ត ជីលាមកសត្វ ឬការទុកកាកសំណល់ដំណាំក្នុងចម្ការ។
- ដាំដំណាំឆ្លាស់៖ ចៀសវាងការដាំដំណាំដដែលៗច្រើនឆ្នាំ ដែលនាំឱ្យអស់សារធាតុចិញ្ចឹមប្រភេទដដែលពីដី។
- កាត់បន្ថយការភ្ជួររាស់ខ្លាំងពេក៖ ដើម្បីរក្សារចនាសម្ព័ន្ធដី និងកាត់បន្ថយការហូរច្រោះ។
ការថែរក្សាដី គឺជាការវិនិយោគសម្រាប់អនាគត។ កុំរង់ចាំរហូតដល់ដីលែងអាចដាំដុះបាន ទើបចាប់ផ្តើមថែទាំ។ ការស្តារឡើងវិញនូវសុខភាពដីមិនត្រឹមតែជួយដល់ទិន្នផលរបស់អ្នកប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយដល់បរិស្ថានជុំវិញខ្លួនយើងផងដែរ៕