ជំងឺក្នុងដី៖ ខ្មាំងសត្រូវលាក់មុខក្នុងដីកសិកម្ម

បងប្អូនកសិករធ្លាប់ឆ្ងល់ទេថា ហេតុអ្វីបានជាដំណាំស្រពោនងាប់ទាំងដែលយើងស្រោចទឹកគ្រប់គ្រាន់ ឬដាក់ជីតាមបច្ចេកទេស? ជារឿយៗ ឃាតករពិតប្រាកដមិនមែននៅលើស្លឹក ឬមែកទេ ប៉ុន្តែវា ពួនសម្ងំនៅក្នុងដី។ ជំងឺដែលកើតចេញពីដី (Soil-borne diseases) គឺជាបញ្ហាប្រឈមបំផុតសម្រាប់កសិកម្មដោយសារអាកាសធាតុក្តៅហើយសើមខ្លាំង។

តើអ្វីទៅជាជំងឺក្នុងដី?

វាគឺជាជំងឺដែលបង្កឡើងដោយមេរោគ (Pathogens) ដូចជា ផ្សិត បាក់តេរី វីរុស និងណេម៉ាតូតដែលរស់នៅក្នុងដីបានរាប់ខែ ឬរាប់ឆ្នាំ។ មេរោគទាំងនេះនឹងវាយប្រហារទៅលើ ឫស ឬគល់ ដំណាំភ្លាមៗនៅពេលមានឱកាស (សំណើមខ្ពស់ ឬដំណាំចុះខ្សោយ)។

រោគសញ្ញាដែលបងប្អូនគួរកត់សម្គាល់

បងប្អូនអាចសម្គាល់ដឹងថាដីមានមេរោគតាមរយៈសញ្ញា ៣ យ៉ាង៖

ងាប់កូនដំណាំ (Damping-off)៖ កូនដំណាំទើបដុះស្រាប់តែរលួយគល់ហើយដួលងាប់ជាបន្តបន្ទាប់។
ស្រពោនស្លឹក៖ ដំណាំស្រពោនស្លឹកនៅពេលថ្ងៃត្រង់ (ពេលក្តៅ) តែត្រឡប់មកស្រស់វិញនៅពេលល្ងាច ឬព្រឹកព្រលឹម។ យូរៗទៅវានឹងស្រពោនងាប់ទាំងស្រុង។
ឫសរលួយ ឬឫសឡើងដុំពក៖ នៅពេលដកដំណាំមកមើល ឃើញឫសឡើងពណ៌ក្រហមត្នោត ឬខ្មៅ ហើយរលួយ (ឫសមិនស) ឬមានដុំពកៗ (បង្កដោយណេម៉ាតូត)។

ហេតុអ្វីបានជាមេរោគក្នុងដីរីករាលដាលខ្លាំង?

ការដាំដំណាំដដែលៗ៖ ការដាំដំណាំប្រភេទដដែល (Mono-cropping) ធ្វើឱ្យមេរោគមានចំណីស៊ីជានិច្ច និងកើនចំនួនកាន់តែច្រើន។
ការស្រោចស្រពទឹកហួសកម្រិត៖ ដីដែលដក់ទឹក ឬសំណើមខ្ពស់ពេក គឺជាឋានសួគ៌របស់ផ្សិតចង្រៃ។
ឧបករណ៍កសិកម្មមិនស្អាត៖ មេរោគអាចជាប់តាមកង់ត្រាក់ទ័រ ចបកាប់ ឬស្បែកជើង ពីចម្ការមួយទៅចម្ការមួយទៀត។

វិធានការការពារ និងកម្ចាត់

ស្ថាប័នជំនាញខាងវិស័យកសិកម្មរដូចជា FAO ណែនាំឱ្យអនុវត្តវិធីសាស្ត្រចម្រុះ៖

ក. ការប្រើ ទ្រីកូដឺម៉ា

ប្រើផ្សិតល្អ ទ្រីកូដឺម៉ា (Trichoderma) លាយជាមួយជីកំប៉ុស្តដាក់ក្នុងដី។ វាដើរតួជាអ្នកការពារឫសដំណាំ ដោយការស៊ីផ្សិតចង្រៃជាអាហារ និងជួយឱ្យឫសរឹងមាំ។

ខ. ការសម្លាប់មេរោគដោយកម្តៅថ្ងៃ

មុនដាំដុះ ត្រូវភ្ជួរដីឱ្យផុស រួចក្រាលតង់ប្លាស្ទិកថ្លាពីលើដីឱ្យជិតរយៈពេល ២-៤ សប្តាហ៍។ កម្តៅថ្ងៃដែលជ្រាបចូលក្រោមប្លាស្ទិកនឹងឡើងក្តៅខ្លាំង រហូតដល់អាចសម្លាប់មេរោគ និងគ្រាប់ស្មៅក្នុងដីបាន។

គ. ការគ្រប់គ្រងទឹក និង pH ដី

កសិករត្រូវរៀបចំប្រព័ន្ធរំដោះទឹកឱ្យបានល្អ កុំឱ្យទឹកដក់។ លើសពីនេះ ត្រូវរក្សា pH ដីឱ្យនៅកម្រិត ៦,០-៧,០ (ប្រើកំបោរកសិកម្មជំនួយបើដីជូរ) ព្រោះមេរោគក្នុងដីភាគច្រើនចូលចិត្តរស់នៅក្នុងដីជូរ។

មេរោគក្នុងដីគឺជាសត្រូវដែលពិបាកព្យាបាលបំផុត។ ការបង្ការគឺមានតម្លៃថោក និងមានប្រសិទ្ធភាពជាងការព្យាបាលក្រោយពេលដំណាំមានជំងឺ។ ដីគឺជាប្រភពនៃជីវិត ប៉ុន្តែក៏អាចជាជម្រកនៃជំងឺផងដែរ។ ការថែទាំដីឱ្យមានខ្យល់ចេញចូល មាន pH ត្រឹមត្រូវ និងមានមីក្រូសារពាង្គកាយល្អៗ គឺជាខែលការពារដ៏រឹងមាំបំផុតសម្រាប់ដំណាំរបស់បងប្អូន។

ដោយ៖ សែន តុលា
ប្រភព៖ MDPI / UC Davis Global Soil Health Portal / FAO

ដំណាំ ដំណាំកសិកម្ម

ដីមានជីវិតដំណាំមានដង្ហើម៖ហេតុអ្វីបងប្អូនត្រូវថែដីមុនថែដើម?

ដាក់ជីឱ្យចំគោលដៅ៖គន្លឹះចំណេញថវិកានិងបង្កើនទិន្នផលទ្វេដង

វិធីរៀបចំអន្ទាក់ពន្លឺសម្រាប់ចាប់បំផ្លាញដង្កូវស៊ីរូងដើមស្រូវ

វិធីសម្គាល់ និងកម្ចាត់បញ្ហាដង្កូវស៊ីរូងដើមស្រូវ

ចំណុចស្លាប់រស់ក្នុងការចិញ្ចឹមមាន់កសិករគួរដឹង

វិធីសាស្ត្រថែទាំសុខភាពមាន់ពេលអាកាសធាតុក្ដៅ

គន្លឹះសំខាន់ៗតាមដានសុខភាពមាន់ប្រចាំថ្ងៃ

ចំណេះដឹងមូលដ្ឋានទាំងប្រាំ អ្នកចិញ្ចឹមមាន់ថ្មីថ្មោងគួរដឹង