មនុស្សយើងត្រូវការទឹកដើម្បីរស់ដំណាំក៏ដូចគ្នា។ ប៉ុន្តែបញ្ហាដែលកសិករយើងជួបប្រទះញឹកញាប់បំផុតគឺការគ្រប់គ្រងទឹក។ ដំណាំខ្លះជួនបញ្ហាខ្វះទឹកខ្លាំង ខ្លះក៏ស្រោចទឹកច្រើនពេក។ តាមពិតទៅ សំណើមដីមិនមែនមានតែសើមឬស្ងួតនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវមានកម្រិតតុល្យភាពរបស់ជាក់លាក់របស់វា។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាចំណេះដឹងផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រស្ដីពីសំណើមដីដែលបងប្អូនគួរដឹង។
១. ដីខ្វះសំណើម (ដីស្ងួត)
នៅពេលដីស្ងួតខ្លាំង ឫសដំណាំមិនអាចបឺតស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមពីដីបានឡើយ។
- សញ្ញាព្រមាន៖ ដំណាំចាប់ផ្ដើមស្រពោន ស្លឹកប្រែជាពណ៌លឿង ឬក្រៀមស្ងួត ការលូតលាស់យឺតយ៉ាវ។
- លទ្ធផលវិទ្យាសាស្ត្រ៖ ដីស្ងួតធ្វើឱ្យសកម្មភាពនៃអតិសុខុមប្រាណមានប្រយោជន៍ក្នុងដីថយចុះ ហើយប្រព័ន្ធឫសមិនអាចចាក់ចូលជ្រៅបានទេ។
២. សំណើមល្អប្រសើរ
នេះគឺជាស្ថានភាពដែលដំណាំចូលចិត្តបំផុត។ ដីមានតុល្យភាពរវាងទឹកនិងខ្យល់ (អុកស៊ីសែន)។
- សញ្ញា៖ រុក្ខជាតិមានពណ៌បៃតងខ្ចី រឹងមាំ ការលូតលាស់ល្អ មានសមត្ថភាពចេញផ្កា និងផ្លែបានពេញលេញ។
- លទ្ធផលវិទ្យាសាស្ត្រ៖ ឫសអាចស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត ដែលនាំឱ្យដំណាំទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់។
៣. សំណើមលើសកម្រិត (ដីជាំទឹក)
ការស្រោចទឹកច្រើនពេកធ្វើឱ្យទឹកពេញកន្លែងទំនេរក្នុងដី ដែលត្រូវទុកសម្រាប់ខ្យល់។
- សញ្ញាព្រមាន៖ ដំណាំចាប់ផ្ដើមឡើងពណ៌លឿង រលួយឫស (Root Rot) និងងាយកើតជំងឺផ្សិត។
- លទ្ធផលវិទ្យាសាស្ត្រ៖ នៅពេលដីជាំទឹកខ្លាំង ឫសដំណាំគ្មានអុកស៊ីសែនដើម្បីដកដង្ហើម ដែលធ្វើឱ្យវារលួយ និងមិនអាចស្រូបយកជីបាន។
យោងតាមការសិក្សារបស់ អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មនៃសហប្រជាជាតិ (FAO) បានគូសបញ្ជាក់ថា ការគ្រប់គ្រងទឹកនៅកម្រិតឫស (Root Zone) គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រគន្លឹះក្នុងការងារកសិកម្ម។ ការស្រោចស្រពមិនត្រឹមតែផ្ដល់ទឹកប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវធានាឱ្យមានអុកស៊ីសែនក្នុងដីគ្រប់គ្រាន់។ ការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេស ការគ្រប់គ្រងសំណើមដីអាចជួយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ជី និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពផលិតកម្មបានជាង ៣០%។
ដូចគ្នានេះដែរ សេវាកម្មស្រាវជ្រាវកសិកម្ម (USDA-ARS) បានបញ្ជាក់បន្ថែមថា ការដឹងពីប្រភេទដី (ដីខ្សាច់ ឬដីឥដ្ឋ) គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង ព្រោះដីខ្សាច់រក្សាទឹកបានតិច ខណៈដីឥដ្ឋងាយជាំទឹក។ កសិករត្រូវរៀនសង្កេត និងប្រើឧបករណ៍វាស់សំណើមសាមញ្ញ ដើម្បីកំណត់ពេលវេលាស្រោចទឹកឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
ដើម្បីថែរក្សាសំណើមដីឱ្យបានល្អ ជៀសវាងបញ្ហាទាំងពីរខាងលើ៖
- ការស្រោចទឹក៖ គួរពិនិត្យសំណើមដីដោយការជីកមើលជម្រៅឫស ឬប្រើឧបករណ៍វាស់សំណើម។
- ដាំដំណាំគម្របដី៖ ដូចដែលបានពន្យល់ពីមុន ដំណាំគម្របដីជួយរក្សាសំណើមដីបានល្អបំផុត មិនឱ្យហួតលឿនពេក និងជួយឱ្យដីស្រូបទឹកបានល្អជាងមុន។
- រៀបចំប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹក៖ ប្រសិនបើតំបន់បងប្អូនជាំទឹកខ្លាំង ត្រូវតែមានប្រឡាយរំដោះទឹកចេញ ដើម្បីកុំឱ្យឫសដំណាំងាប់។