ការកំណត់អត្តសញ្ញាណជំងឺឱ្យបានត្រឹមត្រូវ គឺជាជំហានដំបូងដ៏សំខាន់បំផុតឆ្ពោះទៅរកការការពារដំណាំប្រកបដោយជោគជ័យ។ ទោះបីជាជំងឺដំណាំជាច្រើនមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែមូលហេតុ និងវិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងមានភាពខុសគ្នាឆ្ងាយណាស់។ ការយល់ដឹងពីសញ្ញាជាក់លាក់នៃជំងឺនីមួយៗ នឹងជួយឱ្យបងប្អូនកសិករជ្រើសរើសការព្យាបាលបានត្រឹមត្រូវ កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំកសិកម្មដែលមិនចាំបាច់ និងកាត់បន្ថយការខាតបង់ទិន្នផល។
១. ជំងឺបង្កដោយផ្សិត
ផ្សិតគឺជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺរុក្ខជាតិដែលកើតមានជាទូទៅបំផុត ហើយពួកវាច្រើនតែលូតលាស់បានល្អក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុក្តៅ និងសើម។
- រោគសញ្ញាទូទៅ៖ មានស្នាមដាច់ដាន (ស្លាប់ជាលិកា) រាងជ្រុង ឬរង្វង់។ មានដុះជាម្សៅ កម្ទេចកម្ទី ឬស្រទាប់ទន់ៗលើស្លឹក។ មានការរលួយស្លឹក ជ្រុះស្លឹកមុនកំណត់ និងការរលួយដើម ផ្លែ ឬរលួយឫស។
- ការគ្រប់គ្រង៖ ធ្វើឱ្យចម្ការមានខ្យល់ចេញចូលល្អ។ ជៀសវាងការស្រោចទឹកពីលើ។ កម្ចាត់កាកសំណល់ដំណាំដែលមានមេរោគចេញពីចម្ការ។ ប្រើប្រាស់ថ្នាំកម្ចាត់ផ្សិតតាមការណែនាំនៅពេលចាំបាច់។
២. ជំងឺបង្កដោយបាក់តេរី
បាក់តេរីរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សតាមរយៈទឹក ដំណក់ភ្លៀង ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ដែលកខ្វក់ និងរបួសលើដើមដំណាំ។
- រោគសញ្ញាទូទៅ៖ មានស្នាមដាច់ដានដែលមើលទៅដូចជាជោកទឹក (water-soaked)។ មានរង្វង់ពណ៌លឿងព័ទ្ធជុំវិញស្នាមអុចខ្មៅ។ មានសារធាតុរំអិល ឬសារធាតុស្អិតចេញពីស្នាមរបួស និងមានដំបៅលើដើម ឬការស្រពោន។
- ការគ្រប់គ្រង៖ ប្រើប្រាស់គ្រាប់ពូជ និងកូនដំណាំដែលគ្មានមេរោគ។ សម្លាប់មេរោគលើឧបករណ៍កាត់តម្រឹមឱ្យបានទៀងទាត់។ ជៀសវាងការចុះធ្វើការក្នុងចម្ការពេលដីកំពុងសើម។ ប្រើប្រាស់ថ្នាំកម្ចាត់បាក់តេរីដែលមានមូលដ្ឋានជាទង់ដែងនៅពេលមានការណែនាំ។
៣. ជំងឺបង្កដោយវីរុស
វីរុសមិនអាចគ្រប់គ្រងបានដោយថ្នាំកម្ចាត់ផ្សិត ឬថ្នាំកម្ចាត់បាក់តេរីឡើយ ហើយពួកវាភាគច្រើនរីករាលដាលដោយសារសត្វល្អិតចង្រៃដូចជាចៃ រុយស និងទ្រីប។
- រោគសញ្ញាទូទៅ៖ ស្លឹកមានលំនាំពណ៌ក្រឡា ឬប្រទាក់ពណ៌។ ស្លឹករួញ ឬខូចទ្រង់ទ្រាយ។ ស្លឹកឡើងពណ៌លឿងរវាងសរសៃស្លឹក។ ដំណាំមិនលូតលាស់ (តឿ) និងការថយចុះការចេញផ្កា និងការបង្កើតផ្លែ។
- ការគ្រប់គ្រង៖ ដកកម្ចាត់ដើមដែលមានមេរោគចេញជាបន្ទាន់។ គ្រប់គ្រងសត្វល្អិតដែលជាភ្នាក់ងារចម្លង។ ប្រើប្រាស់កូនដំណាំដែលគ្មានវីរុស។ ដាំពូជដែលធន់នឹងជំងឺប្រសិនបើអាចរកបាន។
ដើម្បីងាយស្រួលចងចាំ សូមពិនិត្យមើលចំណុចសំខាន់ៗទាំងនេះ៖
- ផ្សិត៖ ស្នាមអុចដែលមានដុះជាម្សៅ ឬរោម។
- បាក់តេរី៖ ស្នាមដាច់ដានជោកទឹក មានរង្វង់ពណ៌លឿងព័ទ្ធជុំវិញ និងមានសារធាតុរំអិល។
- វីរុស៖ ស្លឹកមានលំនាំពណ៌ក្រឡា ស្លឹករួញ និងដំណាំមិនលូតលាស់ ឬក្រិន។
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យបានត្រឹមត្រូវ នឹងនាំទៅរកការគ្រប់គ្រងជំងឺដែលមានប្រសិទ្ធភាព ធ្វើឱ្យដំណាំមានសុខភាពល្អ កាត់បន្ថយចំណាយលើការផលិត និងបង្កើនទិន្នផលបានកាន់តែខ្ពស់។ សូមប្រឹក្សាជាមួយមន្ត្រីកសិកម្មឃុំ ដើម្បីបានព័ត៌មានច្បាស់លាស់ពីការប្រើប្រាស់ថ្នាំកសិកម្មណាមួយបានត្រឹមត្រូវ៕
ដោយ៖ ចាន់ តារា
ប្រភព៖ Gulab Orchard Shilaroo / Michigan State University